Eén gewaad, maar het draagt het volledige «landmerk»

Wanneer we het hebben over het label “Made in Morocco“ in zijn culturele en luxueuze dimensie, komt de Marokkaanse kaftan naar voren als een van de krachtigste uitingen ervan:
Eén gewaad dat het volgende combineert:

• Een historische diepgang die eeuwen overspant,
• Institutionele erkenning als onderdeel van het Marokkaanse erfgoed,
• Een wereldwijd bereik op modeplatforms, in de cinema, en in presidentiële en koninklijke paleizen,
• En een sterke aanwezigheid bij beroemdheden en sterren die het vrijwillig hebben gekozen om deel uit te maken van hun publieke imago.

Wat volgt is niet zomaar een poëtische beschrijving, maar een documentaire poging gebaseerd op meerdere moderne bronnen om te bewijzen:

1. De authenticiteit van de Marokkaanse kaftan en zijn historische band met Marokko,
2. Zijn populariteit binnen en buiten Marokko,
3. En het belangrijkste: hoe het een niet-officiële ambassadeur werd voor het merk “Made in Morocco” over de hele wereld.

Authenticiteit van de Marokkaanse kaftan: Van historische verankering tot internationale erkenning

De Marokkaanse wortels van de Kaftan: Van de Moorse kledij voor Christus tot de Merinidische Kaftan

De Marokkaanse kaftan kan niet worden begrepen buiten zijn lokale culturele context; het is geen geïmporteerd kledingstuk uit Perzië of Anatolië, zoals stereotiepe verhalen suggereren, maar een natuurlijke voortzetting van de Moorse kledij (Moorish dress) waarmee Marokko vóór Christus bekend stond, en die zich door de eeuwen heen ontwikkelde vanuit de oude Marokkaanse staat tot het zijn hoogtepunt bereikte in het Merinidische tijdperk.

De Moorse kledij voor Christus: Het eerste zaadje van de machtskledij in het oude Marokko

De Moren (Mauri / Maures), bewoners van het oude Marokko vóór Christus en in het tijdperk van het koninkrijk Mauretanië, droegen een lang, imposant gewaad, vaak recht van vorm en met medium of smalle mouwen, gemaakt van fijne wol of linnen.
Dit gewaad was niet willekeurig, maar een symbool van macht en prestige, dat voorkomt in Romeinse beeldhouwwerken en inscripties die de kleding van Moorse koningen documenteren, zoals Bocchus I en Bocchus II.

De belangrijkste kenmerken waren:

• Lengte en rechtheid

• De riem (vergelijkbaar met de Mdamma)

• Gestructureerde mouwen

• Eenvoudige geometrische versieringen

Deze structurele elementen zouden later voortleven in alle formele Marokkaanse kleding, inclusief de kaftan.

De Beka’as (heersers van Mauretania Tingitana): De fase van verfijning en luxe

Met de komst van het koninkrijk Mauretania Tingitana onder het regime van de “Beka’as” (lokale gouverneurs onder Romeinse invloed), onderging de Moorse kledij een evolutie in versiering en materialen.
Er verschenen:

• Fijner geweven stoffen

• Verfijndere kleuren

• Versierde riemen voor de hogere klassen

• Licht borduurwerk op de randen

De Moorse kledij behield zijn identiteit, maar begon een fase van “elegantie” in te gaan, een eerste stap naar een latere ontwikkeling die het tot dé elitaire Marokkaanse kledij zou maken.

Het Almoraviden en Almohaden tijdperk: Inkadering van kledij binnen het staatsprotocol

Met de opkomst van de Almoraviden en vervolgens de Almohaden staten, ontstond aan het hof de behoefte aan formele kledij die de macht van de staat en de eenheid van identiteit uitdrukte.
Het woord “kaftan” was nog niet in zijn huidige vorm verschenen, maar de “lange Marokkaanse Djebba” met rechte snit deed zijn intrede, eerst gemaakt van hoogwaardige wol, en later van zijde geïmporteerd uit Al-Andalus.

Kenmerken van deze fase:

• Een lang, recht gewaad, vergelijkbaar met de kaftan

• Een duidelijke riem om de taille te definiëren

• Eenvoud in ontwerp met luxe in materialen

• Adoptie van de kledij als politiek symbool door de Kaliefen

Dit is belangrijk omdat de Marokkaanse kaftan niet alleen vrouwenkleding is; het werd geboren als kleding voor mannen met macht voordat het transformeerde tot luxueuze vrouwenkleding.

Het Merinidische tijdperk (13e-15e eeuw): De geboorte van de Marokkaanse kaftan in zijn kenmerkende vorm

Precies in deze fase bereikte de Marokkaanse kaftan de top van zijn ontwikkeling en kreeg het een vorm die vandaag de dag herkenbaar is.

Waarom is het Merinidische tijdperk de beslissende fase?

Omdat de Meriniden:

• Een hoogwaardig weef- en verfnetwerk oprichtten in Fez

• De meest bekwame ambachtslieden uit Al-Andalus haalden en hen integreerden in het Marokkaanse weefambacht

• Een hofprotocol vastlegden gebaseerd op elegante, lange gewaden

• Marokkaanse decoratieve elementen integreerden zoals: Sfifa, zijden tapijten, en borduurwerk met gouddraad

Precies in deze periode verschenen:

✔ De Marokkaanse Sfifa

Een techniek van het vlechten van zijdedraad die in geen enkel ander land te vinden is.

✔ Aqqad

Traditionele Marokkaanse knopen met een esthetische en geometrische functie.

✔ De Merinidische snit

Een rechte, elegante, luxueuze snit, verschillend van alle Oosterse snitten.

✔ De Kaftan als kledij van het Merinidische hof

Het was niet langer slechts een gewaad, maar:

• Kledij voor rechters

• Kledij voor ministers

• Kledij voor diplomatieke boodschappen

• Kledij voor de grote ceremonies van het hof

Vanaf hier begon de kaftan zijn plaats in te nemen als officiële Marokkaanse kledij.

Van formele kledij tot vrouwenkleding

Tijdens de daaropvolgende eeuwen (Saadiërs – Alaouieten), bleef de kaftan evolueren, en vrouwen begonnen het geleidelijk over te nemen, vooral in grote steden als Fez, Marrakech en Tetouan.
Met de 19e en 20e eeuw transformeert de kaftan tot een feestelijk vrouwengewaad, en vervolgens tot een icoon van de Marokkaanse mode.

Een 100% Marokkaanse historische conclusie

• De oorsprong van de kaftan is Marokkaans, beginnend bij de Moorse kledij vóór Christus.

• Het evolueerde via de Beka’as, en vervolgens via krachtige Marokkaanse staten (Almoraviden, Almohaden).

• Het bereikte zijn hoogtepunt en volledige identiteit in het Merinidische tijdperk.

• Vervolgens “vestigde” het zich in zijn huidige vorm tijdens het Saadische en Alaouitische tijdperk.

De kaftan is niet “geïmporteerd” uit het Oosten, maar het is de geschiedenis van een volledige Marokkaanse staat, en een getuige van de evolutie van de Marokkaanse samenleving gedurende 20 eeuwen.

In Marokko wordt de kaftan al eeuwenlang geassocieerd met:

• Het koninklijk hof en de wetenschappelijke en politieke elites,

• Steden met speciale tradities in de kaftan zoals Fez en Tetouan, met duidelijke verschillen in snit en decoratie tussen hen,

• Een geleidelijke evolutie van formele kledij voor de elite naar kleding voor feesten en gelegenheden voor het gewone volk.

Gespecialiseerde studies over de geschiedenis van de kaftan in Marokko geven aan dat dit gewaad, zoals we het vandaag kennen met zijn snitten en versieringen (Sfifa, Aqqad, Fassi-borduurwerk…), de vrucht is van een interne Marokkaanse accumulatie die eeuwen heeft geduurd, totdat het in de academische literatuur werd gepresenteerd als het “juweel van het Marokkaanse traditionele ambacht” en een verlengstuk van de identiteit van het Makhzen-hof.

Van wetenschappelijk debat… tot een officieel dossier bij UNESCO

Authenticiteit wordt hier niet alleen gebouwd op nationaal discours, maar op internationale institutionele stappen:

1. Erkenning door ISESCO
   Marokkaanse persberichten meldden dat de ISESCO-organisatie de kunst van de kaftan heeft erkend als onderdeel van het immaterieel erfgoed van Marokko, in een bredere context van belangstelling voor traditionele Marokkaanse kledij binnen het islamitische culturele systeem.

2. UNESCO-dossier 2025: “Kunst, traditie en knowhow van het Marokkaanse kaftan-ambacht”

   • Marokko heeft in 2025 officieel een volledig dossier ingediend bij UNESCO onder de titel:
     “Art, tradition et savoir-faire du Caftan marocain” (Kunst, traditie en knowhow van het Marokkaanse kaftan-ambacht),
     met als doel het op te nemen in de “Lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid“ vanaf de sessie van het betreffende comité in december 2025.

   • Het dossier is expliciet bedoeld om dit erfgoed te beschermen tegen pogingen tot toe-eigening of verstoring van de oorsprong ervan, na een regionale controverse over de toeschrijving van bepaalde kaftan-stijlen, zoals de “Kaftan Ntaa van Fez”.

Dit traject betekent praktisch dat de Marokkaanse staat zelf de kaftan presenteert als een authentieke uitdrukking van zijn nationaal erfgoed, en het verdedigt op het niveau van internationale organisaties als onderdeel van zijn officiële culturele identiteit.

De Marokkaanse kaftan als kledingstuk en als systeem van de luxe-industrie

Authenticiteit alleen is niet voldoende om het voortbestaan van de kaftan te verklaren; wat zijn aanwezigheid garandeert, is het feit dat het een compleet economisch/ambachtelijk systeem is:

Een complexe waardeketen

Meerdere studies over de Marokkaanse kaftan tonen aan dat het het resultaat is van een geïntegreerd proces dat omvat:

• De ontwerper (Designer): creatie van de snit, keuze van de esthetische referentie (traditioneel/hedendaags/een mix van beide).

• Levering van luxe stoffen: zijde, fluweel, brokaat, kant… een groot deel hiervan wordt vandaag de dag geïmporteerd, wat de deur opent naar een toekomstige lokale luxe textielindustrie.

• Knippen en naaien: het economisch en nauwkeurig ontwerpen van de snit om verspilling van dure stoffen te voorkomen.

• Het systeem van de “Maâlems” (Meester-ambachtslieden):

  • Handborduurwerk (Fassi, Rbati,…),

  • Productie van “Sfifa” en “Aqqad” in gespecialiseerde ateliers,

  • “Tenbat” en het inzetten met kristallen en stenen,

  • De eindmontage van de Sfifa op de kaftan.

• Afwerking en kwaliteit: voering, strijken, passen, en voorbereiding voor levering of presentatie op een catwalk.

Elk van deze stadia vertaalt zich in echte banen en gespecialiseerde ambachten, wat de kaftan niet zomaar een kledingstuk maakt dat in twee dagen wordt genaaid, maar een volwaardig Marokkaans “Haute Couture” product.

De Kaftan als «menselijk onderzoek en ontwikkeling»

Veel analytische artikelen over de kaftan geven aan dat het een soort levend menselijk “Onderzoek en Ontwikkeling (R&D)” vertegenwoordigt op het gebied van ambachten:

• Behoud van de technieken van Sfifa, gouddraadborduurwerk, Aqqad,

• Overdracht van vaardigheden van de Meester (Maâlem) op de leerling,

• Aanpassing van de snitten aan de wereldwijde smaak zonder de traditionele ziel te verliezen.

Populariteit van de kaftan binnen Marokko… en daarbuiten

Een diepgewortelde aanwezigheid in het Marokkaanse leven

Diverse bronnen gespecialiseerd in de Marokkaanse cultuur en mode bevestigen dat de kaftan:

• Het belangrijkste feestelijke kledingstuk voor vrouwen is op bruiloften, hennafeesten, besnijdenissen, feestdagen en grote familiegelegenheden,

• Ook aanwezig is bij officiële gelegenheden en diplomatieke ontvangsten, waar prinsessen en officiële Marokkaanse persoonlijkheden verschijnen in luxueuze kaftans.

Deze dagelijkse/feestelijke aanwezigheid garandeert dat de kaftan geen “museumstuk” is, maar een levend erfgoed dat zich met elke generatie vernieuwt.

Regionale populariteit: Van Algerije tot het Midden-Oosten

Het is interessant dat zelfs de pers in buurlanden de populariteit van de Marokkaanse kaftan onder hun bevolking erkent.

• Rapporten in de Algerijnse pers geven bijvoorbeeld aan dat de Marokkaanse kaftan, ondanks zijn hoge prijs in vergelijking met lokale traditionele kleding, wijdverspreid populair is, soms als “prêt-à-porter” wordt verkocht en op bruiloften wordt gedragen met duidelijke lokale adoptie.

In het Midden-Oosten, en Noord-Afrika in het algemeen, is de Marokkaanse kaftan een luxe keuze geworden voor bruiloften en avondevenementen, vooral in de Golf, waar Marokkaanse winkels en ontwerpers of specialisten in de “Marokkaanse stijl” wijdverspreid zijn.

De rol van de Marokkaanse diaspora in Europa en Amerika

Een gepubliceerde studie over de kaftan geeft aan dat de wereldwijde bekendheid van de Marokkaanse kaftan vóór de jaren ’90 beperkt was, en dat de grote transformatie plaatsvond met de migratie van Marokkanen naar Europa en Amerika; zij namen hun huwelijksgebruiken en de kaftan mee, waardoor het onderdeel werd van het visuele landschap in steden als Parijs, Brussel, Amsterdam, Montreal…

• De Marokkaanse gemeenschap in het buitenland wordt geschat op miljoenen, en hun gelegenheden (bruiloften, feestdagen, feesten) werden een natuurlijk podium om de kaftan te tonen aan hun buitenlandse buren en vrienden.

• Recente artikelen documenteren hoe jonge Marokkaanse vrouwen in Parijs, Montreal en Amsterdam hun kaftans presenteren op Instagram, TikTok en Pinterest in foto’s en video’s die Europese straatbeelden vermengen met de esthetische achtergrond van de Marokkaanse kaftan, wat een wereldwijd aantrekkelijk “Hybride” beeld creëert.

De Kaftan op wereldwijde podia: Van “Caftan du Maroc” tot “Oriental Fashion Show”

Caftan / Caftan du Maroc – Het Marokkaanse Haute Couture Platform

Sinds 1996 lanceerde het tijdschrift Femmes du Maroc de “Caftan” show, die snel uitgroeide tot het belangrijkste evenement voor Marokkaanse Haute Couture, waar topontwerpers samenkomen om hun hedendaagse visies op de kaftan te tonen.

Het evenement evolueerde tot:

• Een bijna officieel uithangbord voor het imago van de kaftan bij de internationale pers,

• Een ruimte voor de opkomst van Marokkaanse namen die uitsluitend gespecialiseerd zijn in de kaftan,

• Een wereldwijd marketingplatform voor het product “Made in Morocco” in de luxe modesector.

Oriental Fashion Show – Wanneer de kaftan de show steelt in Parijs

Recente persverslagen van edities van de Oriental Fashion Show in Parijs geven duidelijk aan dat:

• De Marokkaanse kaftan de ster van de shows was in meerdere edities,

• Marokkaanse modehuizen (zoals Amina Benzekri Benrahal, Hind Berrada, en anderen) collecties presenteerden die het publiek in de Franse hoofdstad verblufden,

• De krantenkoppen spraken over de kaftan als “een tijdloos symbool van Marokkaanse elegantie“, en een brug tussen erfgoed en hedendaagse mode.

Andere internationale modeweken

Gespecialiseerde modeartikelen bevestigen dat de Marokkaanse kaftan:

• Verscheen tijdens de Modeweek van Parijs als onderdeel van shows gewijd aan Oosterse mode,

• Schitterde op evenementen zoals de Malaga Fashion Week (Pasarela Larios) in Spanje, een van de langste catwalks van Europa, waar de Marokkaanse kaftan uitgebreide media-aandacht kreeg.

Dit alles maakt dat de kaftan vandaag de dag aanwezig is op de wereldwijde modekaart, niet als exotisch, maar als een erkend haute couture-stuk.

De Kaftan en Beroemdheden: Van Koninginnen tot Hollywood-sterren

Een van de krachtigste bewijzen van de wereldomvattende aantrekkingskracht van de Marokkaanse kaftan is de lijst van namen die het hebben gedragen bij prominente gelegenheden, met duidelijke journalistieke documentatie:

Koninginnen, prinsessen en politica’s

Volgens een uitgebreid journalistiek onderzoek dat in 2025 werd gepubliceerd, kunnen we noemen:

• Koningin Beatrix der Nederlanden (toen ze prinses was): Droeg een elegante Marokkaanse fluwelen kaftan toen ze de kroonprins in 1967 aan de pers presenteerde.

• Lee Radziwill (zus van Jacqueline Kennedy): Verscheen in een Marokkaanse kaftan tijdens een fotoshoot voor het tijdschrift Vogue in Londen, in de jaren ’60.

• Talitha Getty: Het bohemien-icoon van Marrakech in de jaren ’60, gefotografeerd in Marokkaanse kaftans in Marrakech en Napels, waarvan één van Fassi-brokaat.

• Oum Kalthoum: Tijdens haar beroemde concert in Rabat in 1968, verscheen ze in een geborduurde Marokkaanse fluwelen kaftan, wat indruk maakte op zowel het Marokkaanse als het Oosterse publiek.

• Souad Hosni: Gefotografeerd in Marokko terwijl ze een traditionele Marokkaanse takchita/kaftan droeg met lokale sieraden.

• Hillary Clinton:

  • Droeg een Marokkaanse kaftan tijdens haar bezoek aan Marrakech in 1999 met haar dochter Chelsea.

  • In 2000 ontving ze de koning van Marokko in het Witte Huis, gekleed in een Marokkaanse kaftan/takchita met gouddraadborduurwerk.

  • Werd later in 2017 in New York gezien in een kaftan op een bruiloft.

• Camilla (vandaag Koningin-gemalin van Charles):

  • Droeg een groene Marokkaanse kaftan bij een ontvangst op de Ierse ambassade in Londen,

  • Het is dezelfde die ze droeg bij een eerdere ontvangst op Buckingham Palace,

  • Artikelen documenteren dat de kaftan een geschenk was van Koning Mohammed VI tijdens een officieel bezoek aan Marokko in 2011.

Deze voorbeelden tonen aan dat de Marokkaanse kaftan is binnengekomen in:

• Europese paleizen (Drakenstein, Buckingham),

• Het Witte Huis,

• Legendarische concertzalen in New York.

Internationale sterren in de Marokkaanse kaftan

Internationale cultuur- en modeberichten documenteren dat:

• Mariah Carey, Hillary Clinton, Haifa Wehbe, Elizabeth Taylor, Diana Haddad, Jennifer Lopez en anderen zijn verschenen op evenementen in de Marokkaanse kaftan, volgens persverslagen sinds 2013.

• Een recent artikel over de Marokkaanse kaftan vermeldt dat Oprah Winfrey, Kim Kardashian, Uma Thurman, Alicia Keys, Beyoncé, Paris Hilton Marokkaanse kaftans hebben gedragen of kleding die er direct op geïnspireerd is, inclusief op de rode loper.

Deze voorbeelden betekenen niet dat elke kaftan die door een ster wordt gedragen altijd “100% Marokkaans” is, maar de genoemde bronnen vermelden expliciet “Moroccan Kaftan”, en verbinden het met het Marokkaanse erfgoed, wat het imago van de kaftan in de wereldwijde verbeelding versterkt als een stuk met een specifieke Marokkaanse identiteit.

De Kaftan in de Westerse modecultuur

Bovendien wijzen mode-experts erop dat:

• De kaftan – en met name de Marokkaanse – nu in Frankrijk wordt beschouwd als onderdeel van de Haute Couture categorie, met Marokkaanse ontwerpers die het elk jaar in grote shows presenteren.

• Veel internationale modehuizen zoals Yves Saint Laurent, Oscar de la Renta, Christian Dior zijn geïnspireerd door de Marokkaanse kaftan en hebben er versies van gepresenteerd, wat het sterk heeft geïntroduceerd in de gespecialiseerde pers en elitaire modekringen.

Strategische samenvatting voor het merk “Made in Morocco”

Alle voorgaande gegevens – historisch, cultureel, institutioneel en symbolisch – komen samen om te bevestigen dat:

1. De Marokkaanse kaftan authentiek is wat betreft zijn ontwikkeling in Marokko

   • Het is al eeuwen verankerd in het koninklijk hof en de Marokkaanse steden,

   • Het ontwikkelde zich met unieke lokale naai- en decoratietechnieken,

   • Het wordt vandaag gepresenteerd in officiële dossiers aan UNESCO als immaterieel Marokkaans erfgoed.

2. De Marokkaanse kaftan is geliefd en populair zowel binnen als buiten het land

   • Een fundamenteel kledingstuk in de Marokkaanse levensrituelen,

   • Sterk aanwezig in Algerije, het Midden-Oosten, Europa en Amerika via de Marokkaanse diaspora,

   • Het verspreidt zich vandaag op sociale mediaplatforms in moderne vormen die het dichter bij de nieuwe generaties brengen.

3. De Marokkaanse kaftan is aanwezig op de hoogste internationale podia

   • Bij Caftan, Caftan du Maroc en de festivals van Marrakech,

   • Bij de Oriental Fashion Show en de modeweken in Parijs en Malaga,

   • In presidentiële en koninklijke paleizen, en op de rode loper met de beroemdste sterren ter wereld.

4. De kaftan is een kant-en-klaar model voor luxe “Made in Morocco”

   • Het steunt op een netwerk van ambachtslieden, ontwerpers en ateliers,

   • Het heeft een hoge toegevoegde waarde in vergelijking met confectiekleding,

   • En het bezit een positief wereldwijd imago waarop kan worden voortgebouwd voor:

     • Cultureel toerisme,

     • Luxe-export,

     • Culturele diplomatie,

     • En het vermarkten van Marokko als een platform voor high-end mode met diepe wortels.

De Marokkaanse kaftan is geen “geschil over het eigendom van een kledingstuk”, maar eerder een levend bewijs van het vermogen van Marokko om zijn erfgoed om te zetten in economische en culturele zachte macht.
Het vat de geest van de slogan “Made in Morocco” samen:
Authentiek erfgoed,
Nauwgezet vakmanschap,
Aanpasbaarheid aan modernisering,
En een onmiskenbare wereldwijde aantrekkingskracht.

Tamazight Arabisch Engels Frans Duits Hebreeuws Chinees